Gymsterren van toen: Vera Caslavska

Inge Doens   ‐  Maandag 25 jan 2010   ‐   Tweet


Vera Caslavska is samen met Emil Zatopek, Ivan Lendl en Martina Navratilova een sporticoon in Tsjechië. Door haar lange carrière en vele successen wordt ze ook beschouwd als één van de opmerkelijkste artistieke turnsters uit de geschiedenis. Het talent van de mooie eigenwijze blondine ontgaat in de jaren ’60 zelfs de pers niet. Vera is de eerste turnster die de media voor de gymsport weet te winnen... Maar het ging niet altijd zoals verhoopt.

Een terugblik op een rijke gymcarrière en een bewogen leven...

Late roeping...
Vera Caslavska wordt op 3 mei 1942 in het Praag van het toenmalige Tsjechoslowakije geboren. Aanvankelijk houdt de jonge Vera zich bezig met ijsschaatsen. Als ze op de leeftijd van 15 jaar (?!) deelneemt aan een scoutingsdag kiest ze resoluut voor de gymsport. Nauwelijks een jaar later (1958) turnt ze op de Wereldkampioenschappen in Moskou waar ze deel uitmaakt van de ploeg die zilver haalt. Meteen een schitterende start van een briljante carrière...

In 1960 (Rome) neemt ze voor het eerst deel aan de Olympische Spelen waar ze met de Tsjechoslowaakse dames het goud haalt per ploeg. Op de Spelen van 1964 in Tokio wint ze de individuele allroundwedstrijd en mag ze ook het goud op de balk, de sprong en goud per ploeg aan haar palmares toevoegen.


De heldin van Mexico...
Maar het zijn vooral haar prestaties op de Spelen van 1968 in Mexico en haar openlijke verdediging van de democratie die haar onsterfelijk maken.

Twee maanden vóór Mexico, tekent de toen 26-jarige Vera het manifest ‘Tweeduizend woorden’, een controversieel document in de tijd van de ‘Praagse Lente’ waar ze publiekelijk uitkomt tegen de Sovjetinmenging in haar land. Een daad die haar als olympische ster niet in dank wordt afgenomen.

Als het Sovjetleger in augustus Praag binnenvalt, traint Vera met de nationale ploeg enkele honderden kilometers verder. Een hooggeplaatste vriend meldt haar dat ze zal aangehouden worden en geeft haar de raad onmiddellijk onder te duiken.

Ze verblijft drie weken in een klein dorpje in de bergen en probeert er zo goed als ze kan haar trainingsniveau op peil te houden. Onder druk van de publieke opinie krijgt ze op het allerlaatste ogenblik dan toch nog de toelating om naar Mexico af te reizen. Ondertussen zijn de Sovjetgymnasten al een tijdje in Mexico City om er zich aan te passen aan de weersomstandigheden en de plaatselijke infrastructuur.

Strijdvaardig en vastberaden zet ze in Mexico haar grootste prestatie neer. Ze haalt 6 medailles, 4 gouden (met o.a. de allroundtitel) en twee zilveren. Haar grondoefening op Mexicaanse muziek maakt haar immens populair bij het publiek. Bovendien krijgt ze, door het verslaan van de Sovjet turnsters, de media aan haar kant. Ze wordt de meest gevierde atlete van deze Spelen.

Een paar dagen na haar triomf trouwt ze in Mexico met haar landgenoot Josef Odlozil (zilveren medaillewinnaar op de 1 500 meter op de Spelen in 1964) en keert ze terug naar huis om er een gezin te stichten en zich toe te leggen op het schrijven van haar autobiografie. Korte tijd later verwelkomt het paar zoon Martin en dochter Radka.


Caslavska betaalt zware tol!
Ze moet echter vaststellen dat haar superioriteit tegenover de Sovjetturnsters niet in het voordeel speelt van haar politieke status. De regering is niet vergeten dat ze het manifest ondertekende. Ze geraakt niet aan een job en het wordt haar verboden te werken als gymcoach. De autoriteiten doen haar stelselmatig jobaanbiedingen, maar dan moet ze publiekelijk ontkennen dat ze het manifest heeft ondertekend… Caslavska weigert keer op keer...

Zeven jaar na haar overwinning in Mexico verzoekt de Mexicaanse president haar om zijn nationale damesploeg te coachen. Ze zal er de volgende twee jaar doorbrengen. Als ze terugkeert mag ze, weliswaar in het diepste geheim en op de achtergrond, werken als trainster. Pas na het aandringen van de toenmalige voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), Juan Antonio Samaranch, zien we haar opnieuw publiekelijk in gymnastiekmiddens.

Begin jaren ‘80, als de Sovjets niet langer de Tsjechische regering controleren, start Caslavska als adviseur voor sport van de nieuwe president (Vaclav Havel). In 1983 wordt ze verkozen tot voorzitter van het Nationale Olympisch Comité.

In 1989 werd, onder druk van de bevolking, eindelijk de democratie ingevoerd. In 1993 splitst het land in Tsjechië en Slovakije. Tegenspoed blijft Vera Caslavska echter achtervolgen. Dat jaar sterft haar ex-man, ze is ondertussen gescheiden van Odlozil, in een schermutseling met hun zoon Martin. Hij wordt beschuldigd van moord en belandt in de gevangenis. In 1997 meldt een Duitse krant dat president Havel hem gratie heeft verleend na een campagne van de inwoners en voormalige olympische kampioenen. Vandaag woont ze nog altijd in Praag waar ze er voor koos een onopvallend en zo’n normaal mogelijk leven te leiden.

Vera Caslavska zal ongetwijfeld herinnerd worden voor haar moed, opoffering en vastberadenheid. Op sportief vlak behoudt ze tot vandaag het record van de meeste behaalde individuele gouden medailles (22 in totaal) behaald op Europese en wereldkampioenschappen of Olympische Spelen.

Palmares

Jaar Wedstrijd AA Team Sprong Brug Balk Grond
1958 WK 8ste zilver
1959 EK 8ste zilver goud
1960 OS Rome 8ste 6de
1961 EK brons brons
1962 WK zilver zilver goud brons
1964 OS Tokio goud zilver goud 5de goud 6de
1965 EK goud goud goud goud goud goud
1966 WK goud goud 4de zilver goud
1967 EK goud goud goud goud goud goud
1968 OS Mexico goud zilver goud goud zilver goud


Nog meer over Caslavska

  • Vera Caslavska haalde twee olympische allroundtitels (1964-1968). Enkel Larissa Latynina deed haar dit voor.
  • Bij de verkiezing van atleet van de eeuw in haar land (1999) eindigt ze, na de legendarische langeafstandsloper Emil Zatopek, tweede.
  • Caslavska is lid van het Internationaal Olympisch Comité sinds 1995.

Reacties op dit bericht

Om een reactie te plaatsen en reacties te bekijken moet je ingelogd zijn. Inloggen